 |
| |
İSTANBUL - Bronz ten, çoğu insan tarafından
sağlıklı görünümle özdeşleştirilir. Özellikle birçok kadına göre ten,
ne kadar bronzsa o kadar sağlıklı ve güzel görünüldüğü düşünülür. Ancak
uzmanlar tam aksini söylüyor.
Deri Hastalıkları Uzmanlarına göre bronzluğun anlamı “güzellik” değil,
“deri hasarı”. Anadolu Sağlık Merkezi’nden Deri Hastalıkları Uzmanı
Dr.Sadiye Kuş, “Yaşam boyu 5 defadan fazla güneş yanığı geçirmek, deri
kanseri geliştirme riskini 2 kat artırıyor” diyor.
Sağlıklı Bronzlaşma Diye Bir Kavram Yok!
Deriye
doğal rengini veren koyu pigmente “melanin” adı verilir. Melanin,
“melanosit” adı verilen pigment hücreleri tarafından üretilir. Derimiz
güneşe maruz kaldıktan sonra, melanositler daha fazla ultraviyole ışını
absorbe edebilmek için, daha fazla melanin üretmeye başlar. Böylece
cilt rengi koyulaşır. Gerçekte bronzlaşma derinin çoktan güneş hasarı
gördüğünün ve kendini bundan korumaya çalıştığının bir işaretidir. Ne
yazık ki bronz görünüm, pek çok kişi tarafından sağlık göstergesi
olarak algılanmasına rağmen, sağlıklı bronzlaşma diye bir kavram
bulunmamaktadır.
Güneş yanığından sakınmalı!
Yaşam
boyu 5 defadan fazla güneş yanığı geçirmek deri kanseri geliştirme
riskini 2 kat arttırmaktadır. Melanom adı verilen en tehlikeli deri
kanseri tipinin, ağır güneş yanığı öyküsü gibi, kısa süreli yoğun
güneşe maruz kalma sonucu ortaya çıktığı unutulmamalıdır.
Neden güneş konusunda dikkatli olmalıyız?
Bilindiği
gibi güneşin kısa ve uzun vadeli pek çok olumsuz etkisi bulunmaktadır.
Kısa vadeli etkiler arasında güneş yanıkları, bronzlaşma ve çiller
sayılabilir. Uzun vadeli etkiler arasında kırışıklık ve lekeler gibi
foto yaşlanma belirtileri ve deri kanseridir. Her beş deri kanseri
olgusundan dördünde neden, güneşin ultraviyole ışınlarıdır.
Güneş koruyucular nasıl etki gösterir?
Güneş koruyucular ikiye ayrılır :
1)Ultraviyole ışınlarını sünger benzeri absorbe eden organik/kimyasal filtreler.
2)Bu ışınları ayna gibi yansıtan inorganik/fiziksel filtreler.
Güneşten
koruma faktörü (SPF), UVB nin yol açtığı kızarıklığa karşı koruma
miktarını, böylece güneş koruycuların etkinliğini gösteren bir ölçü
birimidir.
Güneş koruyucu bir ürün alırken içeriğinde nelerin olmasına dikkat etmeliyiz?
En
az 15 koruma faktörlü ürünler tercih edilmelidir. Ancak SPF’nin sadece
UVB ışınlarına karşı koruma için bir ölçü olduğu unutulmamalı.
Kullanacağınız güneş koruyucusunun deri yaşlanmasında, güneş
yanıklarında ve kanser oluşumunda etkili olan UVA ışınlarına karşı da
etkili olabilmesi için geniş spektrumlu bir ürün olması da önemlidir.
Güneş koruyucu bir ürün alırken aşağıdaki maddelerden birkaçını içermesine dikkat edilmelidir:
UVB’ye karşı koruyan : Padimate O (Octyldimethyl PABA), Homosalate, Octisalate (Octyl salicylate), Octinoxate (Octyl methoxycinnamate or OCM)
UVA’ya karşı koruyan :
Avobenzone (Parsol 1789), Zinc Oxide, Ecamsule (Mexoryl)
UVA ve UVBye karşı koruyan :
Octocrylene, Titanium Dioxide, Zinc Oxide , tinosorb
Hangi deri tipine hangi güneş koruyucular önerilmektedir?
Dermatologlar
deri tiplerini genellikle fototip 1’den (kolay yanan ancak
bronzlaşamayan) fototip 6’ya (kolay yanmayan koyu siyah ten) kadar 6
kategoriye ayırırlar. Daha koyu ten rengine sahip kişiler, açık
tenlilere göre daha fazla doğal güneşten korunma kapasitesine sahiptir.
Tip 2 genellikle kolay yanar ancak minimum bronzlaşır. Deri tipi 1 ve 2
olan kişiler mutlaka tüm güneşten korunma yöntemlerine ek olarak en az
30 faktörlü bir güneş koruyucu kullanmalıdır. Tip 3, bronzlaşabilmekte
ve bazen güneş yanığı olabilmektedir. Akdenizli deri tipine sahip olan
kişiler (Tip 4) kolay bronzlaşabilmekte ve nadiren güneş yanığı
olmaktadır. Deri tipi 3 ve 4 için en az 15 koruma faktörlü bir ürün
gerekmektedir. Deri tipi 5 ve 6 olan kişilerin ise yoğun ve uzun süre
güneşe maruz kalacakları durumlarda güneş koruyucu kullanmaları
önerilir.
Güneş koruyucular nasıl kullanılmalıdır?
 Birçok
etken, güneş koruyucuların etkinliğini etkiler. Bunlardan biri de
kullanılan miktardır. Yapılan çalışmalarda güneş koruyucu kullananların
bu ürünleri gerekenden daha az miktarda uyguladığı saptanmıştır. Ayrıca
sırt, boynun iki yanı, şakaklar ve kulaklar sıklıkla güneş koruyucunun
atlandığı bölgeler.
Güneş
koruyucular, deri yüzeyine santimetrekareye 2 mg gelecek şekilde
uygulanmalıdır. Daha az kullanıldığı takdirde koruma oranı düşmektedir.
Bunun için de uygulaması için pratik bir yöntem önerilmektedir: Yüz,
boyun ve tek kol için her bir alana en az yarım tatlı kaşığı; gövde, ön
yüz, arka yüz, tek bacak için en az birer tatlı kaşığı.
Güneş
koruyucular, güneşe çıkmadan 15-30 dakika önce sürülmeli dışarı
çıkmadan hemen önce tekrarlanmalıdır. Bu uygulama, hem atlanan alan
yüzeyini minimuma indirmeyi, hem de optimum güneş koruyucu miktarının
kullanılmasını sağlar.
Güneş koruyucular 2-3 saatte bir, özellikle yüzme, terleme ya da havlu ile kurulanma sonrası tekrarlanmalıdır.
Güneşten korunma ile ilgili ne tür önlemler alabiliriz?
Özellikle
10.00-14.00 arası gölgede bulunulmalı. Ancak güneşin yüzeylerden
yansıyarak gölgede bile bizlere ulaşacağı unutulmamalı.
Sadece
plajda değil, yapılacak her türlü açık hava aktivitesinde (bahçe ile
uğraşma, açık hava sporları yapma ya da izleme, alışveriş) güneşe maruz
kalınacağı unutulmamalı.
Kıyafetler,
şapka ve gözlükle korunmaya özen gösterilmeli. Kol ve bacakları örtecek
sık dokunmuş kumaşlardan üretilen koyu (lacivert, siyah) ya da parlak
renkli (turuncu, kırmızı) giysiler tercih edilmeli. Giysi ışık
geçiriyorsa UV ışınlarının deriye ulaşacağı unutulmamalıdır.
Su,
giysilerin ışık geçirgenliğini arttırır. Bu nedenle ıslak giysilerin
yeterli derecede korumayacağını unutmayın. Kulakları enseyi ve yüzü
koruyacak geniş kenarlı şapkalar tercih edin.
En az 15 koruma faktörlü bir ürün her gün düzenli olarak kullanılmalı. Deri tipi 1 ve 2 olan kişilerde bu en az 30 olmalıdır.
Güneş koruyucu sürerken özellikle dudak, kulak, göz çevresi, boyun, el ve ayak sırtı unutulmamalıdır.
Çocuklar için alınması gereken farklı bir önlem var mı?
Altı aydan ufak bebekler doğrudan güneş ışığına maruz bırakılmamalıdır.
Bu nedenle dışarı çıkarken kol ve bacaklarını örtecek şekilde giydirilmeli ve mutlaka geniş kenarlı bir şapka giydirilmelidir.
Güneş koruyucu ürünler, bebeklerde, 6 aydan sonra kullanılmaya başlanabilir.
Güneş ışınları için daha geçirgen bir ortam sağladığından, asla dışarıya çıkmadan önce bebeyağı uygulamayınız.
Çocuğunuzun pusetinin yeterli derecede güneşten koruyacak aksesuara sahip olduğundan emin olunuz.
Açık havadan faydalanılacak saatleri, akşam üzeri ve sabah erken gibi güneşin dik gelmediği zamanlara ayarlayın.
Çocukluk çağında tek bir ağır güneş yanığının, yaşam boyu deri kanseri geliştirme riskini arttırdığını unutmayın
Çocuğunuzun
sizi örnek aldığını unutmayın. Siz kendinizi güneşten korumaya özen
gösterirseniz, çocuğunuz da güneşten korunma alışkanlığını kolaylıkla
benimseyecektir
Güneş ışınlarından kaçınmanın, yeterli D vitamini sentezini engelleyeceği yönündeki eleştirilere katılıyor musunuz?
Güneş
ışınlarının vücutta D vitamini üretimini sağladığı biliniyor. Kişiler
yeterli D vitaminini, güvenli bir şekilde, gıdalar ve vitamin
desteğiyle, az miktarda güneş ışınına maruz kalarak (haftada 3 gün, 10
dakika), deri kanseri riskini artırmadan da sağlayabilir.
D vitamini hangi gıdalardan sağlanabilir?
D vitamini ile güçlendirilmiş süt, portakal suyu, yumurta ve somon gibi yağlı balıklar uygun olacaktır.
|
|
|
