Giriş
Karaciğer boyutunda normal üst sınır 14 cm dir. Bunun üstüne hepatomegali denir. Karaciğerin muayenede ele geliyor olması karaciğerin mutlaka büyük olduğu anlamına gelmez. Akciğer sorunları nedeni ile karaciğer aşağı itilebilir ve bu durumda büyümüş zannedilebilir.
- Hepatomegali olmadan karaciğerin palpe edildiği durumlar şunlardır.
- Sağ diyaframın aşağı doğru yer değiştirdiği haller (amfizem, astım)
- Subdiyafragmatik lezyonlar (abse)
- Riedel lobu (sağ lobun inguinal bölgeye kadar uzandığı karaciğerin konjenital anomalisi)
- Astenik veya karın kasları zayıf kişiler
- Karaciğer derin soluk almada 1-3 cm aşağı inebilir.
- Safra kesesi, kolon kanseri yada ele gelen fekal (gaita) kitle hepatomegali ile karışabilir.
Dolayısıyla Hepatomegali radyolojik inceleme ile doğrulanmalıdır
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
Konjestif hepatomegaliler (karaciğer içinde kanın göllenmesine sebep olan durumlar)
- Sağ kalp yetersizliği
- Budd-Chiari sendromu (hepatik ven trombozu)
- Konstriktif perikardit
- Trikuspit yetersizliği
- Hepatik venüllerin tıkayıcı hastalığı (venooclusive disease)
Safra yollarında tıkanma
- Koledokta (Ana safra kanalı) darlık, taş, tümör vs
- İnflamatuar bozukluklar
Yerel enfeksiyonlar
- amibik veya pyojenik abseler
Diffüz enfeksiyonlar
- viral hepatit,
- tbc , brucelloz, histoplazmoziz
- Tifo
- Sepsis
- İnfeksiyoz mononucleosis
- Sıtma, şistozomiasis, kala azar
- Siroz (geç dönemde karaciğer küçülür)
İnfiltratif hepatomegaliler (değişik hücrelerce veya organik maddelerce karaciğerin içten içe işgali)
- Kemik iliği ve retiküloendotelial hücreler
- Ekstramedüller hematopoez
- Lösemi,
- lenfoma
- Yağ
- Karaciğer yağlanması (steatohepatit, alkol- diyabet-toksinlere bağlı)
- Lipoidozlar
- Amiloidoz
- Hemokromatozis
- Granülomatöz hastalık (tüberküloz, sarkoidoz)
Neoplazik (Kanserle ilgili) Hepatomegaliler
- Primer(karaciğerin kendinden kaynaklanan)
- Metastatik(Başka organlardan yayılıp gelen kanserler)
Kistik (içi sıvı dolu keseciklerle giden) Hepatomegaliler
- Kist hidatik (Köpek veya benzeri yabani vahşi hayvanların dışkısından bulaşır) dışkılarınan bulaşır
- Polikistik hastalık
Semptom ve Yakınmalar
Karaciğer büyümesi ani olduğunda sağ üst kadaranda şiddetli ve sürekli bir ağrı olabilir. yavaş gelişen büyümelerde sağ üst kadranda dolgunluk hissi şeklinde bir his verebilir.
Büyüme sebebi primer veya sekonder malign bir olaya sekonder olursa bu durumda daha keskin ve dalgalanma gösteren ağrılar olabilir.
Hepatomegaliye sebep olan sebebin kendi bulguları da görülecektir. Örneğin lenfomalarda gece terlemesi, halsizlik, ondülan ateş gibi.
Fizik Muayene Bulguları
Karaciğerin ele gelmesi ve ele gelirken aşağıdaki bazı özellikleri önemlidir.
–Hassasiyet
–Düzenlilik
–Kıvamı
–Keskinliği
Özellikler hakkında bazı detay noktalar:
Hassas olması -- inflamasyon , hepatit
kenar künt olması -- konjesyon (kalp yetmezliği)
Karaciğerde pulsasyon -- Hepatojugular reflü, Triküspid yetmezliğinde pozitif, Budd chiari sendromunda (-) dir
Karaciğerin venöz konjesyonu -- Ağrılı, yumuşak ve düzgün yüzeyli olurlar
Enfeksiyon hastalıklarında-- KC ağrılı veya ağrısız, yumuşak veya sert olabilir. Sistemik infeksiyonun parçası olduğunda diğer bulgulara dikkat edilmelidir. Viral markerlar, seroloji, ve kültürler faydalıdır.
İnfiltratif hastalıklar -Hücresel boyutda karaciğerin dokusunun işgale uğraması
Kc büyük orta sert veya sert ve genelde ağrısızdırlar
Birikebilen Maddeler: glikojen, lipid, galaktoz, amiloid, demir, bakır
Hücreler:lösemi, lenfoma, myeloproliferatif hastalıklar sarkoidoz
Kenar sert -sirotik karaciğer
Ağrısız büyük safra kesesi-- pankreas başı ca ve kronik pankreatitde olabilir ikter ön plandadır
Kaya sertliğinde- karaciğer kanseri
En çok büyüten hastalıklar-- karsinom, yağlı infiltrasyon, konjestif kalp yetmezliği, hodgkin hastalığı, amiloidoz
KC boyutlarının hızla azalması --konjestif kalp yetersizliği, masif hepatik nekroz
Frotman (karaciğer üstünde sürtünme sesi) yeni yapılan biyopsi, tümör, perihepatit
Venöz hum -- portal hipertansiyon
Arteryel üfürüm -- Hepatosellüler karsinom (primer karaciğer kanseri)
Laboratuvar testleri, özel testler
Hepatomegalide tanı için gerekli laboratuar tetkikleri
- Kan sayımı (anemi MPD sıtma)
- Transaminazlar (ALT, AST, ALP, GGT)
- Albumin
- Protrombin zamanı
- LDH (hemoliz?)
- AFP
- AKŞ, lipid profili
- Bilirübin
- Cu, seruloplazmin
- Fe, transferin
- Serolojik Testler: (Gruber vidal, Wright, antiHAV IgM, HbsAg, AntiHBc Ig M, HBV-DNA; anti HCV; HCV-RNA, otoantikorlar, EBV serolojisi)
- PA akciğer grafi (tbc ve konjestif kalp yetersizliği)
- PPD (tüberküloz cilt testi)
- Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi. Bazı kan hastalıkları karaciğeri büyütebilir. Bu kan hastalıkları kemik iliği örneğinin incelenmesi ile tanısı konabilir. biyopside (lösemi, lenfoma, myeloproliferatif hastalıklar) ve kültürde (tbc, bru, histoplasmoziz) gibi hastalıkların tanısı konabilir.
- Karaciğerbiopsisi- karaciğer hastalığı alınan parçadan mikroskopla incelenerek, sebebi araştırılır.
- Görüntüleme yöntemleri (U/S, karaciğer ve safra yolları sintigrafisi, CT, MRI)
- Laparoskopi- Karın içini ince metal çubuklarla girerek gözle incelemek. Bu çubuklarrın ucunda görmeyi sağlayan kamera sistemi olur.
- Özofagoskopi- özofagusta (yemek borusunda) siroza ilerlemiş karaciğer hastalıklarında varisler oluşur. Bu varislerin görülmesi siroz şüphesini artırır.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dışı tedavi önerileri
Tüm bu testlerle tanı konduğunda karaciğer büyümesi sebebe göre tedavi edilir.
İlgili Kelimeler Listesi: karaciğer büyümesi, ağrılı karaciğer büyümesi, karaciğerin ele gelmesi, kosta altında karaciğerin ele gelmesi, karaciğer boyutunda artma, karaciğerde kitle, karaciğer testleri, Hepatomegali, splenomegali, siroz, hepatit B, hepatit C, karaciğer enzim yükse
Not: Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
 |
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
|
İlgili Kelimeler Listesi: karaciğer büyümesi, ağrılı karaciğer büyümesi, karaciğerin ele gelmesi, kosta altında karaciğerin ele gelmesi, karaciğer boyutunda artma, karaciğerde kitle, karaciğer testleri, Hepatomegali, splenomegali, siroz, hepatit B, hepatit C, karaciğer enzim yükse
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
